Takvimler, zamanın akıp gidişindeki periyodik yapıyı gösteren sayısal bir ifade metodudur. Zaman akışı içinde sayısal değerlere döndürülmeden önce, yalnızca gözlem metodu ile ifade edilmiş ve Ay ile Güneş ' in hareketlerine göre de bazı parçalara ayrılmıştır.

İlk zamanlar gün ışığının hakimi Güneş' in tam turu anlaşılmaya çalışılmış ve bu periyodu ifade Eden Takvimlere Güneş Takvimleri denilmiştir. Gecenin ışığının periyodu ise Ay Takvimi ile belirlenmiştir. Ancak NE yazık ki, O zamanlar bilinmeyen eliptik yörünge ve ayın değişken fazları bir türlü uyum sağlayamamış , bu uyumsuzluğun araştırılması üzerine Luni-Solar Takvimler ortaya çıkmıştır. Bu Takvimler hem ekinoks zamanlarını hem de Ayın Dünya etrafındaki gerçek turunu göz önüne alarak hesaplanmıştır.

Takvimler, Sümer ve Mısır ' Dan başlayarak günümüze kadar değişerek gelmiştir. Batıda kullanılan Miladi Takvimler Julian ve Gregoryan olmak üzere iki türlüdür. 1582 yılında Julian Takvimi Papa 13. Gregor tarafından düzenlenmiş ve 1 ocak yılbaşı olarak Kabul görmüştür.

Yılın başı ile ilgili belirleme sıkıntıları elbette, periyodun başını ve sonunu tespit edememekten kaynaklanmaktadır. Babil' lilerde bu Mart ortasına denk gelirken, Persler yılbaşını sonbahar aylarında kutlamaktaydılar. Tabii kutlama günleri her zaman bir yılbaşı için gerçekleşmiyordu. Mısır için inci Nil idi, onun taşma günleri periyodun önemli bir noktasını oluşturuyordu. Haksızda değillerdi, geçim ve yaşam kaynakları tarlalarının, düzenli olarak her yıl NE zaman sular altında kalacağını bilmek zorundaydılar. 15 Temmuz Nil ' in taşma günü olarak Mısır halkı için çok önemli idi. Tamamı ile aynı olmasa DA , Takvimler yaşama bakış açıları ve beklentiler ile inançların farklılığı ile, temel hareket noktası kimi kültürde Ay, kimi kültürde ise Güneş olmuştur.

360 güne ulaşan, ayların 5x6x12 ' lik yetersiz ve eksik süreci, astronomik gözlemlerin araçlar ile yapılması ile artık kesinleşmiştir. Atomik saatler, zamanın en küçük birimini kaçırmadan dönmektedir. Ve tüm bunlara rağmen Dünya üzerinde , gökyüzündeki döngüler, presesyon, ay, güneş fazları , haftalar, günler derken hali hazırda kırktan fazla kullanımda ya DA icat edilmiş olan Takvim vardır dolayısıyla her türü mevcuttur.

Biz altı çeşit Takvimden rahatlıkla bahsedebiliriz.

Tamamen Ay Takvimleri

Ay’ın doğal döngüsüne dayanan, ay fazları ile olabildiğince eşzamanlı kalmaya çalışan aylara sahip ve solar döngüyle yakından ilgisi olmayan yıllardan oluşanlar ay Takvimleridir.

Tamamen Güneş Takvimleri

Mevsimlerin döngüsüne dayanan Takvimlerdir. Bu Takvimlerin yılları bu döngüdeki sabit bir noktaya ya DA O noktanın yakınına (örneğin Vernal ekinoks) eşzamanlı olarak başlar. Güneş Takvimleri tamamen aylardan oluşabilirler AMA Lunar döngüyle bağlantıları – varsa bile – çok azdır, örneğin Gregoryan Takvim yaygın olarak kullanılan bu tür bir Takvimdir.

Ay-gün Takvimleri

Bu tür Takvimler hem Güneş hem de ay ile uyumlu olmayı hedefleyen AMA mevsimsel döngüye uymakta daha başarılı olan Takvimlerdir. Yıllar mevsimlere göre aylar ise yaklaşık olarak lunar döngüye göre ayarlanır. Böyle bir Takvime örnek olarak Liberalia Triday Takvimi verilebilir. Gregoryan Takvim’in ayları bu türden bir Takvim olmak için lunar döngüyle fazla tutarsızdır (öyle olmasına rağmen "ay" teriminin kullanılması yanlış isimlendirmedir, gerçekte pratik olarak aylar lunar döngüden bir iki gün daha uzundur).

Gün sayımlı Ay Takvimleri

Bunlar esas olarak ay Takvimleridir, ancak aylardan oluşan mevsimlerle uyumlu yıllardan oluşurlar. Bu tür yıllar her zaman mevsimsel döngüdeki sabit bir noktaya uyumlu olarak başlamazlar (öyle olsalardı ay-gün ya DA gün-ay Takvim tipi olurlardı). Tek gün sayımlı ay Takvimi Tanrıça Ay Takvimi’dir.

Gün-Ay Takvimleri

Bu Takvimler hem Güneş hem ay Takvimi olmayı amaçlayan , hem Güneş ve mevsimler ile hem ay döngülerine dikkat Eden ama mevsimsel döngüden daha çok ay döngüsünü iyi tutturan Takvimlerdir.

Bunlara örnek olarak Çin Takvimi, Yahudi Takvimi ve Meyer-Palmen Gün-ay Takvimi verilebilir.

6. Diğer Takvimler

Bu Takvimler Güneş’in ya da Ay’ın döngülerine göre ayarlı olmayan Takvimlerdir. Örneğin Maya Takvimleri Tzolkin ve Uzun Sayım gibi. Bu tür bazı Takvimler örneğin Venüs’ünki gibi astronomik döngülerle uyumlu olabilirler.

Bir Takvim araştırmacısı (Lance Latham) Takvimlerin sınıflandırılmasında 'luni-stellar', 'ay-yıldız' kategorisinin de olması gerektiğini öne sürmüştür. Richard Parker’a göre Mısır Takvimi böyle bir Takvimdir ve Latham’ın bulgularına göre bir Batı Afrika kabilesi olan Loango (Sirius)’da bir tür Ay-yıldız Takviminin kullanımı vardır ve bazı kaynaklar 16. yüzyılın başlarında bazı Meksika kıyıları kabilelerinde de (Pleiades—Ülker) benzer bir Takvimin kullanıldığını belirtmektedirler.

Birde farklı bakış açıları ile Takvimleri üçe ayırıyoruz.

1. Kurallı Takvimler

Bu Takvimler bir yılda kaç ay olduğu, bir ayın kaç gün çektiği gibi kuralların astronomik olaylardan düzenlendiği Takvimlerdir. Bir Takvim tarihi belirli bir günle ilişkilendirildiğinde diğer bütün günlerin kurallarının uygulanmasıyla bulunur. Örneğin Jülyen Takvim, Gregoryan Takvim ve Maya Takvimi bu türdür.

2. Astronomik Gözlemlere Dayalı Takvimler

Bu Takvimler ay başlangıçlarının belirlenmesi, fazladan ay eklenmesi gibi olaylar için göksel olayların (örneğin karanlık aydan sonra hilalin ilk görünmesi, Güneş ve Ay’ın astronomik kavuşumu gibi) gözlenmesini gerektirir. İslami Takvim bu tip bir Takvimdir.

3. Astronomik Hesaplamalara Dayalı Takvimler

Bu Takvimler de başlangıçta astronomik gözlemlere dayansa DA astronomik teorinin geliştirilmesiyle hesaplamalar gözlemlerin yerini almıştır. Örnek olarak Yahudi Takvimi ve Çin Takvimi verilebilir, ikincisi karanlık ayın tam tarihlenmesine ve (Güneş yılını 24 parçaya ayıran ) solar terimlere dayanır. Astronomik bilgideki ilerlemeler sayesinde olayların tam tarihlerinin belirlenmesindeki metotlar geliştikçe Takvim de değişebilir.

Ne söylersek söyleyelim. Mevsimsel değişikliklerin periyotları belirlemede NE kadar önemli olduğunu yadsıyamayız. Bir daha ki yıla sağ çıkıp çıkamayacaklarının, ekinlerin iyi ürün verip vermeyeceğinin, İmparatorlukların, Hükümdarlıkların devam edip etmeyeceğinin yada NE kadar edeceğinin, büyük hastalık getiren Kara kışın tekrarına Ne kadar kaldığının bilinmesi için mevsim döngülerini iyi bilmek gerekiyordu.

Bir daha yazımıza mevsim döngüleri ile görüşmek üzere...

Astrolog Oğuzhan Ceyhan
http://www.karmaastrology.com
http://www.oguzhanceyhan.com