Mortgage piyasası nasıl işliyor?
Mortgage piyasasında iki tip piyasa vardır. Birincil piyasa, finans kuruluşlarının kişilere verdiği kredilerden oluşmaktadır. Burada teminat olarak çoğunlukla tüketicinin ödeme gücü ve almak istediği konut dikkate alınmaktadır. İkinci el piyasada ise
finans kuruluşları veya kurumlar bu kredileri satın alıp, yurtdışından veya yurtiçinden ikincil yatırımcılara satmaktadır. İkinci el piyasası finans kuruluşlarının likidite sorunu yaşamasını engellemekte ve verdiği kredilerin teminatını çabuk geri
almasında yardımcı olmaktadır. Bu sistem iki yüz yılı aşkın bir süredir dünyanın çeşitli ülkelerinde kısmi farklılıklar da olsa uygulanmaktadır. Sistem, konut edinmeyi kolaylaştırdığı gibi, yapı kalitesinin yükselmesine, şehir
planlamacılığın etkin bir noktaya gelmesine, mülkiyetin ve alışverişlerin kayıt altına alınmasına da büyük bir katkı sağlamaktadır. Mortgage sistemine göre:
• Vatandaş önce ödeme gücüne göre bir daire bulacak.
• Dairenin değerinin yüzde 25'i cebinde olacak. Kalan tutar için kredi talep edecek. İleride bu peşinat için de kredi alınabilecek.
• Ev kredisi talep eden, taksitleri ödeyememe ihtimaline karşın sigorta yaptıracak. Aynı zamanda
hayat sigortası da yaptıracak.
• Evin değeri belirlendikten sonra banka verdiği uzun vadeli kredi karşılığında evi ipotek alacak.
• Vatandaş, örneğin 100 milyarlık daire için müteahhide 25 milyar ödeyecek, geri kalanı mortgage
kuruluşuna borçlanacak.
• Satın alınan daire için Doğal Afet Sigortası yaptırılacak.
• Bankalar aldıkları ipoteği, İpotek Finans Kuruluşu'na (İFK) devredecek.
• Bunun için İFK kurulacak. İFK'nın yüzde 49'u devlet (kamu
bankaları ve TOKİ), yüzde 51'i özel sektöre (yerli ve yabancı bankalar ya da özel finans kuruluşları) ait olacak.
• İFK, stokunda yeralan ipotekleri menkul kıymete dönüştürecek. İpotek fon katılma belgesi,varlığa dayalı menkul kıymet veya
borç senedi ihraç edecek. Bu yolla yeni fon yaratarak yeni kredilere kaynak sağlayacak. Mortgage'ın avantajları:
• Mevcut kira bedeli kadar aylık taksitlerle 20-30 yılda ev sahibi olunacak.
• Sisteme dahil
olacak konutta depreme dayanıklı olma şartı aranacak. Güven artacak.
• Sistemle emlak piyasası düzene girecek. Ev fiyatları belli bir marjda artacak. Kaynak:
http://www.arkitera.com
http://www.sabah.com.tr
|
