Çiftlerin bir yıl içinde düzenli cinsel ilişkide bulunmalarına rağmen gebelik olmamasına infertilite (Kısırlık) denir. Dünyada evli çiftlerin %10-15"i çocuk sahibi olmak istemelerine rağmen bu arzularına ulaşamamaktadır. Kısır tedavisi için yapılan muayeneler ve teşhisler adım adım uygulanır ve bu da belirli bir süre gerektirir. Bu süre doktorun sorunu iyi teşhis etmesine ve hangi tedaviyi uygulayacağına karar vermesi için gereklidir. Yapılan araştırmalar sonucunda kadında ya da erkekte ya da her ikisinde problem teşhis edilebileceği gibi çiftlerin yaklaşık %15"inde kısırlık için hiçbir neden bulunamayabilmektedir.

Nedeni açıklanamayan kısırlık

Tıp dilinde idiopatik infertilite denilen ve tıbben açıklanamayan kısırlıklar da mevcuttur. Öne sürülen varsayımlar arasında yapılan testlerle bir türlü açıklanamayan sperm fonksiyon bozuklukları, yumurtanın çatlaması ve tüp içersindeki hareket bozuklukları sayılabilir. Stresin de kısırlık faktöründe etkili olabileceği varsayımı vardır. Ancak stresin mi kısırlığa yoksa kısırlığın mı strese neden olduğu sebep sonuç ilişkisi tam olarak belli değildir. Sürekli bir kısırlık tedavisi görüp bir türlü sonuç alamayan çiftler bu tedaviye bir süre ara verip dinlenmeye geçtiklerinde kendiliğinden normal gebeliğin oluştuğu durumlar da sözkonusudur. Teşhis yöntemleri geliştikçe nedeni açıklanamayan kısırlık grubuna giren çiftlerin sayısında azalma olacağı düşünülmektedir.

Kadında kısırlık nedenleri

1. Yumurtlama bozuklukları

Yumurtlama bozuklukları kadınlarda en sık görülen kısırlık türüdür. Yumurtlama bozukluğu demek yumurtlama faaliyetinin hiç olmaması ya da düzensiz ve az olmasıdır. Bir kadının hiç adet görmemesi genellikle yumurtlama bozukluğuna bir gösterge olabileceğii gibi düzenli adet gören kadınların da aynı problemle karşılaşma olasılığı vardır. Yumurtlama bozuklukları başlıca üç başlıkta incelenebilir:

• Yumurtalıktaki yumurta üretimini uyaran hormonların doğuştan eksikliğine bağlı olarak beyin sapından salgılanamaması: Bu durum genellikle hiç adet kanaması görmemiş kadınlarda tesbit edilir.
• Beyin sapından süt hormonu prolaktinin normalden fazla salgılanması: Bazen hiçbir neden de bulunamamasına karşın, bu durum bazen bu bölgedeki bir iyi huylu tümörün olmasıyla ilgili olabilir. Bu iyi huylu tümörler cerrahi bir müdahale ile alınabildiği gibi herhangi bir sebep bulunamaması halinde de birtakım ilaç tedavileri uygulanarak prolaktin seviyesi düşürülebilir. Böylece yumurtlama normal haline dönüşebilir.
• Polikistik over sendromu: Bu durumda olan hastaların adet dönemleri düzensiz ve çok azdır.(yılda 3-4 defa gibi). Bazı hastalarda normal adet dönemi de görülebiliyor. Bu tür hastalıkta yumurta gereğinden az bulunmakta ve yumurtanın normal gelişimini engelleyen erkeklik hormonu salgılanmaktadır.

2. Tüplerin hasarlı ve tıkalı olması

Bu durumda tüpler tıkalı olduğu için yumurta ile sperm buluşamazlar ve döllenme gerçekleşemez. Çocukluk çağında alınan verem mikrobu, cinsel yollardan bulaşabilen enfeksiyon hastalıkları, endometriozis ya da geçirilmiş bir ameliyat sonrasında oluşan karın içi yapışıklıkları gibi birçok neden tüplerdeki hasarın en önemli nedenidir.

3. Endometriozis

Rahim içini döşeyen dokunun başka bölgelerde yerleşmesidir. En sık olarak yerleştiği bölgeler rahmi tutan bağlara, rahim yüzeyi, tüpler ve yumurtalıklardır. Endometriozis yumurtalıklara yerleştiği zaman endometrioma denilen kist oluşumuna neden olabiliyor. Adet öncesi ve sonrasında ağrı, ilişki sırasında veya sonrasında ağrı, düzensiz şiddetli adetler ve kısırlık endometriozisin başlıca belirtileridir. Bunlardan başka endometriozis hiçbir belirti vermeyebilir de. Endometriozisi olan kadınların %50 kadarı çocuk sahibi olabilmek için tedavi olmaları gereklidir. Kısırlık nedeni ile başvuranların %25"inde endometriozis olduğu görülmüştür.

4. Rahim ağzına ait problemler

Rahim ağzında meydana gelen enfeksiyonel, yapısal ve bu bölgede meydana gelen salgılama bozuklukları nedeniyle kısırlık teşhisi konulabilir.

5. Alerjik nedenler Antisperm antikorları

Adı da verilen bu alerjik vakaların tedaviye ne cevap vereceği henüz belli değildir. Alerjik durum spremlerde ve bu rahim ağzındaki salgılarda bulunabilir.

Erkekte kısırlık nedenleri

Erkekteki kısırlık sebepleri iki nedenden kaynaklanabiliyor. Birincisi sperm üretim bozuklukları, ikincisi de spermleri dışarıya atan kanalardaki tıkanıklar. Çocukları olmayan çiftlerin yaklaşık %30-50 arasındaki kısmı erkeklerde görülen kısırlıktan kaynaklandığı saptanmıştır. Mikroenjeksiyon tekniğinin 1992 yılında keşfedilmesiyle erkeklerdeki bu kısırlık olayı büyük ölçüde bertaraf edilmektedir. Bu teknik ile yüksek gebelik oranları tespit edilmiştir.

1. Sperm üretim bozuklukları

Bu durum erkek kısırlıklarında en çok rastlanan durumdur.Sperm üretim bozuklukları sprem sayısı ile ilgili olabildiği gibi sprem şekillerinin (morfoloji) anormalliğinden de kaynaklanabilir. Normal bir erkek spermi şu özelliklere sahiptir; sperm sayısının en az 20 milyon/ml, hareketli sperm oranının % 30 ve şekil olarak normal sperm oranının % 4"ün üzerinde olması gerekmektedir. Bu değerlerin altında kalan spermler normal yolla gebelik için problem oluşturmaktadırlar. Aşağıda sıraladığımız faktörler sperm hücrelerinin üretimi ve olgunlaşmasına (spermiogenezi) zarar verebilen faktörlerdir.

• İltihabi Hastalıklar: Erkekte yumurtalık iltihabına neden olabilecek bakteri ve virüsler erkeklerin yaklaşık %25"inde kısırlık problemi oluşturabilmektedir.
• Hormon Bozuklukları: İk hormon ki bunlar; folicle stimulating hormon ve luteinizing hormon sperm ve erkeklik hormonu olan testosteron"u konrol etmekle görevlidirler. Bu hormanlarla ilgili bozukluklar erkek kısırlıklarında %2-5 oranına sahipler.
• Çevresel Problemler: Kanser tedavisi için kullanılan ilaç ya da ışın gibi faktörler sperm üretiminde problemlere neden olabiliyor.

2. Spermi dışarıya taşıyan kanallardaki tıkanıklar

Doğuştan, bir enfeksiyona bağlı ya da yumurtalık bölgesinde geçirilen bir cerrahi müdehale spermin üretim yeri olan yumurtalıklardan dışarıya çıkmasını engelleyebilen nedenlerdir.

www.tupbebek.com