Konuşma ve mesajlaşmaya odaklı cep telefonları artık, eğlence yeteneklerine doğru hızla yol alıyor. Cep telefonu üreticileri bir anda, eğlence cihazı üreticilerinin en büyük rakipleri haline geliverdiler.

GSM üzerinde WAP- Wireless Application Protocol ile başlayan ve GPRS ile gelişen mobil web ortamı, kabloların ve sunucuların üzerinde şekillenen web dünyasını ve onun teknolojilerini etkin bir şekilde kullanmaya başladı. WAP dalgasından sonra GPRS-EDGE-3Nesil rotasında mobil web ortamı bundan böyle hayatınızı etkileyecek en önemli gelişmelerin başında yer alıyor.

Mobil iletişim cihazları global ağa açılan, en yaygın ve en kişisel kapı olma yolunda kritik bir potansiyel sunuyor. Ayrıca akıllı telefonlar konseptiyle sadece ağ tarayıcılarıyla değil, bilgi işleme yetenekleriyle mobil iletişim cihazları, kişisel bilgisayarlar dünyasıyla da yollarını kesiştiriyor. Ancak cep telefonu üreticileri ve operatörler, mobil ağın bu güçlü potansiyelini artık olgunlaşmış bilgisayar ve internet devlerine bırakmaya pek gönüllü değiller. Bu nedenle uzun süreden beri cep telefonlarının internet ortamına özgür bir şekilde açılması konusunda hararetli bir tartışma sürüyor. Tüm dünyada hala bir çok operatör global web ortamıyla mobil ağ arasındaki duvarları, gerek fiziki olarak gerekse yüksek veri transferi fiyatlarıyla korumayı sürdürüyorlar.

Yalnız daha başından şunu kabul etmek gerekiyor, cebimizdeki ağ ortamı bilgisayarınızdaki internetin aynısı olmayacak, Mobil İletişim cihazları kendi fiziksel ve donanımsal yetenekleri nedeniyle kendilerine özgü global bir ağ ortamına, enformasyon tasarımına ve tarayıcı yeteneklerine ihtiyaç duyuyor.

Bu gelişme PC ve internetin geçirdiği evrime benzese de birçok noktada farklılaşıyor.

Siber uzaya micro pencere

Öncelikle avucundan ağa bağlanacak insan için ekran boyutu en önemli sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Bugün XHTML ve HTML destekleyen bir telefon ile, PC üzerinden girdiğiniz bir siteyi görüntüleseniz bile, siteyi dolaşmak tam bir işkence. Site ya tamamen bozuluyor veya 800x600 piksellik arayüz üzerinde sağa sola kayarak bir süre sonra kaybolup gidiyorsunuz, işte bu temel problemi keşfeden Yahoo, MSN gibi internet devleri, ilerleyen sayfalarda okuyacağınız gibi nokta mobil (.mobile) versiyonlarım hayata geçirdiler bile. Ekran konusundaki bu kısıtlama mobil intenetin doğasını belirleyen en önemli parametre olmaya devam edecek.

Yazının yeniden yükselişi

İnternetin yaygınlaşmasının ilk yıllarına baktığımızda 'hypertext' ya da hiper metin adı verilen bir kavram ile sıkça karşılaşıyorduk. Ancak bilgisayarlarla, yazılımların, tarayıcıların ve altyapının yetenekleri arttıkça 'metinsel internet, resim, video, ses gibi bir çok özelliği içine alarak tam anlamıyla multimedya ortamına dönüştü. Basit metin tabanlı siteler, arkalarında milyon dolarlık akıllı yazılımların çalıştığı devasa portallara dönüştüler.

Son yıllarda bant genişliğinin de artmasıyla artık “streaming” yani akıtma teknolojileri de internetin önemli bileşenlerinden biri haline geldi'. Bu da şu anlama geliyor; görüntülediğiniz her sayfa giderek daha fazla "bit"lik veriyle dolmaya başlıyor. Mobil internet işte burada bir dönemi yeniden getiriyor. Hipermetin yeniden sahneye çıkıyor. Metin insanlık tarihinin en eski enformasyon ve bilgi taşıyan birimi olarak mobil internetin en kritik çıkış noktası olmaya aday görünüyor. PC tabanlı internet ile etkisini, multimedyaya bırakan metin mobil iletişim ağlarında yerini alıyor. Bunun en önemli sebebi yine yukarıda belirttiğimiz gibi küçük ekran boyutlarında bile metin işlevini hakkıyla yerine getirebilecek bir ortam sunuyor olması.

Hipermetnin yükselişinin bir diğer nedeni de kuşkusuz mobil veri transferinin kablolu internete oranla dehşet boyutlarda pahalı olması.

Türk Telekom'un ADSL servisinde 3 gigabayt limitli abonelikte l kilobayt 0,000008 YTL olarak ücretlendirilirken, örneğin bugün Telsim'den 50 YTL-750 kontür aylık ödemeyle sınırsız GPRS internet erişimi mümkün.

Turkcell ve Avea ise 50 MB üzerinde l kilobit için sırasıyla 0,0005 YTL ve 0.000479 YTL ödemeniz gerekiyor. Bu da şu anlama geliyor. Kablo ile mobil internet arasında yaklaşık 60 katlık bir fiyat farkı var demek- Tabii ki Telsim'in 'kahramanca' 50 YTL ve 750 kontüre sınırsız mobil internet erişimi vermeye devam ettiğini de belirtelim. Bu da, genişbantı bir yana bırakırsak, yukarıdaki hesaba göre l kilobayt başına kabloya göre sadece 2 kat fiyat farkı demek oluyor ki oldukça makul kabul edilebilir. GPRS'in telefon üzerinden çevirmeli ağ ile eş tutarsak da, Telsim'in aylık ücretine ise Türk Telekom'un 145 hattı üzerinden tam bir yıl sınırsız internet erişiminizin olacağını da unutmayın.

İşte sabit ve mobil internet erişimi konusundaki bu fiyat uçurumları, mobil iletişim cihazlarından internetin nimetlerinden faydalanmak isteyenleri hipermetin tabanlı web ortamına yöneltiyor. Çünkü metin en küçük bayt ortamında en yüksek bilgiyi taşıyabilecek imkanı sunuyor. Şöyle ki, okuduğunuz bu yazı yaklaşık 30 kilobayt büyüklüğünde bir web sayfasına sığabiliyor. Bu da mobil internetin metinsel web sayfalarında çok daha etkin bir kullanım sunabileceğini gösteriyor.

İnternette bir süredir hızla yükselen blog siteleri, RSS, Atom ve XML gibi teknikler, mobil internet kullanıcıları için yeni bir dönemin geldiğinin habercisi gibi. RSS sistemiyle ve WinkSite gibi metinsel tabanlı ve ücretsiz bir servisle, 160 karakterle sınırlı SMS paketleriyle yetinmeniz gerekmiyor. Kendi kişisel sayfanızda günlüklerinizi tutabileceğiniz gibi, sadece GPRS ücreti vererek Anadolu Ajansı, Radikal, Zaman gibi bir çok medya şirketinin tüm haberlerine SMS paketlerinden daha ucuza ulaşabilirsiniz.

Yine benzer şekilde mobile.yahoo.com ve mobile.msn.com gibi siteler de metinsel olarak tasarlanmış arayüzleriyle data miktarını önemli ölçüde düşürürken, kullanımı da oldukça kolaylaştırıyorlar. Sanıyoruz yakında bir çok büyük portal ve internet şirketinin .mobile uzantılı mobil internet ana sayfalarına rastlayacağız.

Ya ucuzlayacak ya da Wi-Fi...

Mobil internet konusunda çok yakında dünyada ve Türkiye'de oldukça hareketli günler yaşayacağımız artık gün gibi ortada. Dünyada sabit internet servis sağlayıcılar Wi-Fi teknolojisi sayesinde toprağın altından gökyüzüne açılmaya başladılar bile. Türkiye'de Türk Telekom Wi-Net ile bir çok alanda kablosuz internet erişimi vermeye başladı. Bir kaç yıl içinde sokakta bir çok noktadan oldukça ucuza internete çıkabilecek alt yapıya sahip olacağız. Her ne kadar bugün çok konuşulmasa da Wi-Fi destekli cep telefonları da hayatımıza hızla girebilecek durumda. Aşılması gereken bir pil ömrü sorunu var, ancak yakıt pilleri adı verilen teknolojiyle yakın gelecekte cep telefonlarında Wi-Fi, Bluetooth kadar yaygın hale gelebilir. Bu noktada mobil operatörler, bugün internet erişim fiyatlarını uzun süre sürdüremeyecekler veya mobil internet trafiğini Wi-Fi ve devamında Wi-Max ile toprağın altındaki operatörlere kaptırmak durumunda kalacaklar.

İnternet konusunda temel bilgileriniz varsa, kısa sürede ve bütçenizi sarsmadan mobil internetin keyfini sürmeye başlayabilirsiniz. Hatta bugüne kadar para ödediğiniz bir çok mobil servisi kendiniz, sadece veri ücretini ödeyerek tasarlayabilirsiniz.

Son olarak şunu belirtmek gerekiyor, interneti, internet yapan 'müşteriler' değil kullanıcılar oldu. Kullanıcıların yaratıcılıkları sayesinde bugün global bir internet ağından konuşuyoruz. Bilgisayardan tamamen farklı olduğu aşikar olan cep telefonlarının internet teknolojilerini nasıl kullanacağını yine kullanıcıların bireysel ve ortak yaratıcılıklarının ortaya çıkaracağına inanıyoruz, işte mobil internete şimdi buradan başlayabilirsiniz.
 
Neler gerekli?

Cep telefonunuzdan internete girebilmek için gerek donanımsal, gerek yazılımsal olarak gereksinimleriniz olacaktır. Yazılımsal gereksinimleri her ne kadar üretici firmalar cihaz üzerinde sunsalar da desteği olan telefonlara farklı uygulamalar yükleyerek mobil internetten daha iyi bir biçimde yararlanabilirsiniz.

Cep telefonu: Mobil intemetten yararlanabilmek için WAP veya GPRS desteğine sahip bir cep telefonu satın almanız gerekiyor.

Operatör: Mobil intemetten en ucuz biçimde yararlanabilmek için size uygun operatörü ve tarifeyi seçmelisiniz.

Ayarlar: WAP veya GPRS desteğine sahip telefonunuzla internete bağlanabilmek için gerekli ayarları yapmanız gerekir. Kullandığınız telefonun ayarlarını operatörünüzü telefonla arayarak, operatörünüzün internet sitesi üzerinden verilen talimatları doğrultusunda kendiniz yaparak ya da operatörünüzün size sunmuş olduğu imkanlar dahilinde kısa mesaj yoluyla alabilirsiniz.

Tarayıcılar: WAP ve GPRS desteğine sahip cep telefonunuz üzerinde hali hazırda mutlaka bir internet tarayıcı vardır. Fakat gerek kullanım kolaylığını artırmak, gerek farklı özelliklerden yararlanmak için cep telefonunuza yeni bir internet tarayıcı yükleyebilirsiniz.

Uygulamalar: Mobil interneti kullanırken tarayıcınız dışında farklı uygulamalara da ihtiyacınız olabilir. Cep telefonunuz için örneğin bir anında mesajlaşma uygulaması kurarak arkadaşlarınız ile telefonunuz üzerinden sohbet edebilir, bir e-posta uygulaması kurarak e-postalarınızı alıp gönderebilir, farklı dosya formatlarını görüntüleyen uygulamalar yükleyerek internet üzerindeki dosyaları sorunsuz bir biçimde görüntüleyebilirsiniz.

Kaynak: Mobimag  Dergisi Haziran 2005 sayısı