Uzay yarışında iddialı olmayan ülkemizi bir adım öne geçirmek ve aslında bilmediğimiz bir hakkımızı almak için Musa Tokmak ve Onur Cantimur adlı astronomi sevdalısı iki Türk genci bir girişim başlattı. "Türkçemiz Uzaya" adıyla başlattıkları sivil
toplum girişimi ile Tokmak ve Cantimur, uzaydaki gök cisimlerine, Ay'daki, Mars'taki ve diğer gezegenlerdeki krater, plato, ova, dağ, dağ sırası, vb.'lere ulusal kültürümüzü içeren adlar verilmesini amaçlıyorlar.
http://www.turkcemizuzaya.org web sitesi aracılığıyla kampanyayı yürüten bu sivil toplum girişimi tüm Türkiye'nin ad önerilerini bekliyor. Amaç ulusal kültürümüze ilişkin
adlarımızı uzaya taşıyabilmek!
Uzun yıllardan beri birçok ulus kendi kültürünü yansıtan, kendi ülke coğrafyasından bir kesiti alan kültürel isimlerini Uluslararası Astronomi Birliğine yıllardır sunmakta ve bu ülkelerin kendi dilinden olan
kelimeler uzay coğrafyası diyebileceğimiz uzaydaki herhangi bir gök cismine veya gök cismi içerisindeki herhangi bir alanın içine vermektedir. Ancak Türkiye bu konuda da geride kalmakta. Her yıl Uluslararası Astronomi Birliği uzaydaki gökcisimlerinin
haritasını çıkarırken, bu harita içerinde olan yerlere ulusal kültürleri yansıtan sanatçıların, bilim adamlarının ve herhangi bir ülkenin coğrafyasından nehir, göl, deniz, dağ gibi isimlerden kurallara uyanları kullanmakta. Bu kullanılma aşaması ilk
önce Uluslararası Astronomi Birliği'nin isim bankalarından kullanılmakta. İşte bu aşama çok önemlidir. Kendilerinin oluşturduğu bu isim bankalarına kendi kültürümüzü yansıtan sanatçılarımızın, bilim adamlarımızın, dağlarımızın, göllerimizin vb.
adlarını verebiliriz. Verilen bu isimler daha sonra herhangi bir gökcisminin coğrafik bölgesinde kullanılabilir.
İşte http://www.turkcemizuzaya.org kampanyası ile hedeflenen bu. Uluslararası Astronomi Birliği bize, belirli tarihleri kapsayacak bu isim seçme kampanyası ile bellirli kriterlere uyan isimlerimizin uzaydaki kraterlere,
vadilere, dağlara verilmesi için izin verdi. Neden bir “Atatürk” ismi Ay'daki bir kratere verilmesin yada ünlü ozanımız “Aşık Veysel’in” ismi?
İsimlendirmeki genel kurallar:
Uzaydaki gökcisimlerinin
isimlendirilmesinde bazı kurallar vardır. Bu kuralları kısaca şöyle özetlemek olası:
Venüs Gezegeni için:
* En az üç yıl önce ölmüş ve herhangi bir alanda kendini ispat etmiş başarılı olmuş ünlü kadın sanatçılar,
ressamlar, bilim adamları, vb. kişilerin adları Venüs'teki plato adlarına verilebilir.
Ay için:
* Ay'daki kraterlere ünlü ve en az üç yıl önce ölmüş bilim adamları, bilginler, sanatçılar ve kaşiflerin ismi verilebilir.
* Aydaki dağ diyebileceğimiz yükseltiler için Türkiye'deki dağ isimleri önerilebilir.
Mars ve Mars'ın uyduları için:
* Nüfusu 100 binden az ve herhangi bir haritada görülebilecek kasaba veya köy adları.
* Küçük
vadiler, antik nehir veya günümüzdeki nehir isimleri.
Merkür Gezegeni için:
* Kraterlere ünlü olmuş ve ölmüş sanatçı, müzisyen, ressam ve yazarların adları önerilebilir.
Satürn'ün uyduları
için:
* Kraterlere Türkiye'deki göl ve nehir isimleri önerilebilir.
Neptün'ün uyduları için:
* Türkiye'deki ünlü çeşme ve oldukları yerlerinin adları veya bunlar dışında gayzer ve gayzer yerleri
önerilebilir.
Astreoidler için:
* Kraterlere Türkiye deki ünlü mağra isimlerimiz, şifalı su kaynak yerlerimiz ve kömür madeni olan yerlerimiz önerilebilir.
Sonuç olarak önerilebilecek isimler
kısaca şöyle:
1- En az üç yıl önce ölmüş sanatçıların, ressamların, yazarların, bilim adamlarının isimleri,
2- Türkiye'deki dağ, nehir, göl, mağra, şifalı su merkezleri, gayzer, mağara ve kömür madeni ocakları isimleri veya
yerleri,
3- Türkiye'deki şehir, kasaba ve köy isimleri önerilebilir.
İsimlendirmedeki diğer kriterler:
1- İsimler açık ve kısa olmalı. 16 harfi geçmemeli.
2- Politik, dini ve askeri isimler önerilemez.
Önerilse bile 19. yüzyılda veya daha önce yaşamış olmaları gerekiyor.
3- İsimler Türkiye Cumhuriyeti'nin ortak kültürünü, tarihini ve coğrafyasını tanıtıcı nitelikte olmak zorundadır.
Daha önce kabul görmüş isimler :
Aşağıda listesi olan isimler çeşitli tarihlerde gökcisimlerinin herhangi bir kısmına verilmiştir.
1) Merkür Gezegeni'ndeki kratere Sinan (ünlü mimarımız Mimar Sinanın ilk adı) adı verildi.
2) Venüs Gezegenindeki kratere Adivar
(Cumhuriyet dönemi yazarımız Halide Adıvar'ın soyadı) verildi.
3) Mars Gezegeni'ndeki vadiye Tarsus Vadisi adı verildi.
4) Aydaki kratere Uluğ Bey, İbn-i Sina dağ sırası ve Toros adları verildi.
5) Satürn'ün uydusundaki vadiye
Harran adı verildi.
Bu kampanya hakkında http://www.turkcemizuzaya.org adresinden veya info@turkcemizuzaya.org e-posta adresinden bilgi alabilirsiniz.